Tin tổng hợp

Vnlp » Hệ Thống Âm Vị Học Tiếng Việt Chỉ Sở hữu 36 Âm Vị? Biểu Diễn Âm Vị Học – viettingame

Theo dịch giả Nguyễn Việt Long, do chưa nghiên cứu và phân tích thấu đáo về âm vị, PGS Bùi Hiền mới chỉ nhìn một chiều mà quên xem xét chiều ngược lại.

Đang xem: âm vị học tiếng việt

PGS Bùi Hiền: Tôi ko nâng cấp chữ viết chỉ để “cho vui” Theo PGS Bùi Hiền, việc nâng cấp chữ viết là tâm huyết cả cuộc đời chứ ko phải chỉ để… cho vui.

T

rước những tranh luận về khuyến cáo nâng cấp chữ viết tiếng Việt lần thứ hai của PGS.TS Bùi Hiền, tác giả Nguyễn Việt Long cho rằngdo chưa nghiên cứu và phân tích thấu đáo về âm vị nên PGS Bùi Hiền mới chỉ nhìn một chiều mà quên xem xét chiều ngược lại: Một tổ hợp chữ loại ghi hai âm vị không giống nhau, nên khuyến cáo của ông đã để lộ sai sót.

Zing.vnxin reviews nội dung bài viết của ông Nguyễn Việt Long về vấn đề này. Nội dung bài viết thể hiện quan điểm và văn phong của tác giả:

Đã sở hữu nhiều khuyến cáo nâng cấp chữ viết tiếng Việt trong thế kỷ 20, nhưng những khuyến cáo nâng cấp theo nguyên tắc âm vị học chỉ chính thức với Nguyễn Bạt Tụy và được Hoàng Phê tiếp nối. Thế kỷ 21 dường như chỉ sở hữu hai khuyến cáo nâng cấp chữ viết theo hướng này của PGS Phan Ngọc và khuyến cáo tiên tiến nhất của PGS Bùi Hiền.

Trước hết, để hiểu nâng cấp theo nguyên tắc âm vị học mà những tác giả tìm ra, ta cần tìm hiểu lại quan niệm âm tiết và âm vị.

Âm tiết và âm vị trong tiếng Việt

Tiếng Việt là ngôn từ đơn tiết, mỗi âm tiết (còn gọi là tiếng) được phát âm riêng lẻ. Mỗi âm tiết gồm nhiều nhất là 3 cơ quan: Âm đầu, vầnthanh điệu, trong đó âm đầu ko nhất thiết phải sở hữu.

Vầnlại chia nhỏ thành 3 phầnâm đệm, âm chínhâm cuối, trong đó chỉ âm đó là nhất thiết phải sở hữu, 2 phần còn sót lại thậm chí ko xuất hiện. Như vậy, một âm tiết tương đối đầy đủ sẽ sở hữu được 5 thành phần trung tâmâm đầu, âm đệm, âm chính, âm cuốithanh điệu.Một âm tiết tối thiểu phải sở hữu hai thành phần là âm chínhthanh điệu.

Âm đầu, âm đệm, âm chính âm cuối đều được xem như là những đơn vị nhỏ nhất của ngôn từ và được gọi chung là âm vị. Âm vị là quan niệm trừu tượng, sở hữu tính năng khu biệt nghĩa. Âm vị được ký hiệu bằng hệ ký tự phiên âm quốc tế IPA và được đặt trong dấu gạch chéo cánh (/), sở hữu lúc sử dụng dấu ngoặc vuông ().

Do sự phát âm của mỗi vùng miền tương đối không giống nhau hoặc do giọng điệu của từng người, thậm chí do sự thẩm âm mà sở hữu một vài chênh lệch ko to trong ký hiệu phiên âm quốc tế IPA của cùng một âm tiết.

Wiktionary sở hữu ghi phiên âm quốc tế của mỗi từ với năm giọng phát âm riêng lẻ của những địa phương thủ đô hà nội, Huế, Sài Gòn, Vinh – Thanh Chương (Nghệ An) và thành phố Hà Tĩnh.

Ngoài ra, tiếng Việt sở hữu 6 thanh điệu (thanh ngang hay là không dấu và 5 thanh còn sót lại được ghi bằng năm dấu huyền, té, hỏi, sắc, nặng nề) nối sát với âm tiết, bao trùm lên cả âm tiết và sở hữu tính năng như một loại âm vị đặc biệt quan trọng, được gọi là âm vị siêu ngữ đoạn.

Hiện nay, phần đông nhà ngôn từ thừa nhận tiếng Việt sở hữu 22 âm vị phụ âm, 14 âm vị nguyên âm (11 nguyên âm đơn và 3 nguyên âm đôi) và 2 âm vị bán nguyên âm, tổng cùng là 38 âm vị (ko tính 6 thanh điệu).

*
Dịch giả Nguyễn Việt Long. Hình ảnh:NVCC.

Sở hữu một vài quan niệm cụ thể hơn khiến cho số âm vị tạo thêm ko nhiều. Trung tâm Từ điển học Việt Nam (Vietlex), nơi kế thừa và phát triển Từ điển tiếng Việt do GS Hoàng Phê chủ biên trước trên đây, ghi nhận sở hữu cả thảy 41 âm vị (thêm phụ âm zero và cụ thể hóa 2 nguyên âm như sẽ nêu dưới trên đây).

– 22 phụ âm là /b/ (được ghi bằng chữb), /k/ (được ghi bằng những chữc, khoặcq), /d/ (đ), /ɣ/ (ghoặcgh), /h/ (h), /l/ (l), /m/ (m), /n/ (n), /p/ (p), /ʐ/ (r), /ʂ/ (s), /t/ (t), /v/ (v), /s/ (x), /c/ hoặc /t͡ɕ/ (ch), /z/ (dhoặcgi), /χ/, /x/ hoặc /kʰ/ (kh), /ŋ/ (nghoặcngh), /ɲ/ (nh), /f/ (ph), /t’/ hoặc /tʰ/ (th), /ʈ/ hoặc /ʈ͡ʂ/ (tr).

Như vậy, ta thấy ở trên đây vẫn phân biệt những cặp phụ âmd/gir, xs, chtrtheo phát âm của miền Trung và miền Nam. Sở hữu người thêm phụ âm zero trước nguyên âm, kí hiệu/Ɂ/, gọi làâm tắc thanh hầu, để biểu thị động tác khép kín khe thanh, sau đó mở ra đột ngột gây ra một tiếng bật (như trong từ “ăn ở”), nâng tổng số phụ âm lên 23.

– 14 nguyên âm gồm 11 nguyên âm đơn: /a/ (được ghi bằng chữa), /ă/ (ă), /ɤ̆/ hoặc /ə̆/ (â), /ε/ (e), /e/ (ê), /i/ (ihoặcy), /ɔ/ (o), /o/ (ô), /ɤ/ hoặc /ə/ (ơ), /u/ (u), /ɯ/ hoặc /ɨ/ (ư); và 3 nguyên âm đôi: /ie/ hoặc /iə/ (iahoặc), /uo/ hoặc /uə/ (uahoặc), /ɯɤ/, /ɯə/ hoặc /ɨə/ (ưahoặcươ).

Sở hữu người phân biệt âme dài(nhưetrong số từ “kẻng”, “e thẹn”) vàe ngắn(nhưatrong từ “cảnh”, “thời gian nhanh”) vào dài(nhưo/ootrong từ “xoong”, “co ro”) vào ngắn(nhưotrong số từ “xong”, “học”), đưa tổng số nguyên âm lên 16.

– 2 bán nguyên âm là /w/ hoặc /u̯/ (nhưohoặcutrong số từ “hoạnh họe”, “lẽo đẽo”, “tuy”, “vắng tanh”) và /j/ hoặc /ĭ/ (nhưihoặcytrong số từ “tai”, “tay”, “lủi thủi”).

Xem thêm: 【Phí Baf Là Phí Gì 】30 Loại Phí Trong Vận Tải Đường Biển, Phí Baf Là Gì

Âm đầu của âm tiết sử dụng toàn bộ 22 âm vị phụ âm. So với bảng chữ loại tiếng Việt gồm 29 chữ loại, trong đó sở hữu 17 chữ loại sử dụng làm phụ âm để ghi 15 âm vị (B,C,D,Đ, G,H, K, L, M, N, P, Q,R,S, T,V,X) thì còn thiếu 7 phụ âm, do đó những âm vị phụ âm này hiện nay phải sử dụng cụm 2 chữcái (CH, KH, NG, NH, PH, TH, TR).

Âm chính sở hữu 11 nguyên âm đơn, sử dụng 12 chữ loại (A,Ă,Â, E,Ê,I, O,Ô,Ơ, U,Ư,Y) và 3 nguyên âm đôi, sử dụng cụm 2 chữcái (IA, IÊ, UA, UÔ, ƯA, ƯƠ).

Âm đệm là bán nguyên âm /w/, sử dụng 2 chữ loại (O, U), riêng âm cuối ngoài một vài phụ âm sở hữu 2 bán nguyên âm, sử dụng 4 chữ loại (I, Y, O, U).

PGS Bùi Hiền: Người khác bị “ném đá” như tôi chắc đã đột quỵ

Sau cơn lốc của dư luận hướng về nâng cấp tiếng Việt, nhìn lại mọi chuyện, PGS Bùi Hiền mỉm mỉm cười bảo: “Tôi thấy vui vui”.

Nâng cấp chữ viết dựa trên âm vị học

Thậm chí coi nhà nghiên cứu và phân tích dân tộc học và ngôn từ học Nguyễn Bạt Tụy (1920-1995) là người mở đầu Xu thế nâng cấp chữ viết theo nguyên tắc âm vị học (mỗi âm vị được ghi bằng một ký tự hoặc cụm ký tự riêng lẻ ko trùng với cách ghi âm vị khác).

Ông đã sở hữu những tò mò mới về âm vị tiếng Việt và khuyến cáo nguyên tắc ghi âm dựa trên âm vị (mà ông gọi là âm tiêu) trong cuốn Chữ và vần Việt khoa học(1950) và được hỗ trợ bởi những thí nghiệm tại Viện Phát âm Paris, nay là Viện Ngôn từ và Phát âm tổng quan và ứng dụng (ILPGA).

Nguyễn Bạt Tụy đã bỏ 2 chữ ă â với lý do đó chỉ là a và ơ sở hữu giọng ngắn chứ ko phải nguyên âm riêng lẻ và sử dụng â để thay cho ơ.

Ông bổ sung cập nhật 7 ký tự vào bộ chữ loại: ç (sở hữu trong tiếng Pháp) để thay ch, j để thay gi, z để thay d, ký tự phiên âm quốc tế ŋ (hoặc để nguyên ng cho tiện hơn) để thay ngngh, ñ (sở hữu trong tiếng Tây Ban Nha, hoặc nk cho tiện hơn) để thay nh, w để biểu thị bán nguyên âm thay cho o hoặc u (như eo thành ew, yêu thành iêw, loại thành lwạy, quá thành kwá), đặt dấu “>” (về sau sử dụng dấu “˘”cho tiện hơn) trên phụ âm cuối (hoặc bán nguyên âm cuối) làm cho thấy nó đã tác động tới nguyên âm đứng trước thành nguyên âm ngắn để bỏ 2 chữăâvẫn sử dụng với âm /ă/ (“á”) và /ɤ̆/ (“ớ”).

Ông còn thay đ bằng d, bỏ h trong gh, sử dụng k cho tất cả 3 chữ c, kq, sử dụng x cho tất cả xs, thay nguyên âm y bằng i (chỉ sử dụng y lúc là bán nguyên âm ở cuối âm tiết).

Ông đã phát hiện ra rằng những cụm ký tự chnh ở đầu âm tiết và cuối âm tiết thể hiện những âm vị không giống nhau, nên khuyến cáo viết chích thành çík, thời gian nhanh thànhñeŋ + >.

Ngoài ra, Nguyễn Bạt Tụy còn tồn tại một vài thay đổi khác như thay đổi những phụ âm cuối cho thích ứng với âm vị và việc thay ăâ trước chúng bằng a, thay ơ bằng â (ví dụ ac, ăc, ăn, ap, ăp, at, ăt, ay, ây, ec, êt, óc, ooc, ôc, ôt, ơi, ơm, ơn lần lượt thành ag, ak, an, ab, ap, ad, at, ey + >, êy + >, eg, êd, ók, og, ôg, ôd, ây, âm, ân).

Dấu thanh điệu được đánh đúng vào nguyên âm phát âm chính trong tổ hợp nguyên âm, ví dụ dìew (điều), lữây (lưỡi). Dù đã ghi chú tới khó khăn của việc sắp chữ ty-pô và đánh máy chữ thời ấy (ông nghĩ là những nhà in sẽ tự đúc con chữ mới thay cho việc nhập con chữ của Pháp).Cải cách của Nguyễn Bạt Tụy quá mới mẻ, triệt để và khó in ấn nên thoạt nhìn khá khác lạ và ko được hưởng ứng.

*
Bài thơ “Thói đời” của Nguyễn Công Trứ qua lối viết cải cách của Nguyễn Bạt Tụy.

Tiếp nối Xu thế này, GS Hoàng Phê(1919-2005) đã dày công nghiên cứu và phân tích và khuyến cáo cải cách chữ viết theo từng bước một, tránh gây sốc trong một chuyên khảo Vấn đề chữ quốc ngữ (1961). Bộ chữ loại được thêm những chữ f, wz.

Ông cũng đều có những điểm khuyến cáo tương tự như của Nguyễn Bạt Tụy như thay đ bằng d, sử dụng k cho tất cả 3 chữ c, kq, bỏ h trong gng, thay nguyên âm y bằng i (chỉ sử dụng y lúc là bán nguyên âm ở cuối âm tiết), sử dụng w để biểu thị bán nguyên âm u, tiến tới thay cả bán nguyên âm o.

Ông khuyến cáo thay cả dgi bằng z, thay ph bằng f. Ông còn tồn tại những khuyến cáo khác để phiên âm tên quốc tế. Tuy nhiên những kiến nghị này ko được triển khai.

Khuyến nghị nâng cấp của PGS Phan Ngọc

Trong cuốn Hình thái học trong từ láy tiếng Việt (2013), PGS Phan Ngọc chỉ nêu cách nâng cấp tối thiểu bám sát âm vị mà không khiến nhiều xáo trộn.

Ông viết: “Sở hữu lẽ nên xử lý một vài hiện tượng gây rắc rối cho việc sử dụng và viết lại những nguyên âm cho ổn. Cần ra một tờ báo viết theo cách viết mới sẽ giúp các bạn đọc quen với cách viết này, sau đó mới bàn tới việc nâng cấp chữ Quốc ngữ”.

Về âm vị phụ âm, ông sử dụng c thay cho tất cả 3 chữ c, kq, sử dụng z thay cho tất cả dgi, bỏ h trong ghngh, y được thay bằng i (ví dụ: thay ay, ây bằng ăi, âi). Ông bổ sung cập nhật w để ghi âm đệm thay cho ou: wa, wă, wâ, we, wê, wi, wơ thay cho oa/ua, oă/uă, oâ/uâ, oe/ue, uê, uy, uơ.

Như vậy, sở hữu 2 chữ loại bị loại bỏ bỏ (qy), còn k vẫn sử dụng trong kh, 2 chữ loại mới được thêm vào là wz. 3 nguyên âm đôi ia, ua, ưa thống nhất viết là iê, uô, ươ như trong trường hợp sở hữu phụ âm cuối (bia, thua, mưa thànhbiê, thuô, mươ).

Một trong những vần được viết lạiao, au thành au, ău; ách, anh, eng thành ec, eng, eeng (thời gian nhanh, xẻng thành nheng, xeẻng); eo thành eu (nghèo thành ngèu). Những âm cuối ch, nh sẽ thành k, ng (ếc, bệng, thíc).

*
Đoạn đầu trong “Tuyên ngôn độc lập” của Quản trị Hồ Chí Minh vận dụng cách viết của PGS Phan Ngọc, trích từ sách của tác giả Phan Ngọc (những chữ nghiêng là những chữ sở hữu cách viết mới).

Khuyến nghị cải nâng cấp của PGS Bùi Hiền

Với khuyến cáo sắp trên đây nhất, PGS Bùi Hiền mong muốn đạt được mục đích “mỗi chữ loại chỉ mô tả một âm vị và mỗi âm vị chỉ sở hữu một chữ loại mô tả”. Trong phần I về phụ âm, ông hợp nhất hai âm được biểu thị bằng cụm chữ chtr làm một (theo giọng thủ đô hà nội), do đó hạn chế được 1 âm vị phụ âm, vậy tiếng Việt còn 21 âm vị phụ âm.

Tiếng Việt sẵn sở hữu 17 chữ loại sử dụng làm phụ âm, ông bỏ chữ đ và bổ sung cập nhật thêm 4 chữ loại nữa là f, j, w, z chỉ để ghi phụ âm, nâng tổng số chữ loại ghi phụ âm lên 20. Ông phân chia lại sao cho từng chữ loại chỉ ghi một phụ âm, như vậy vẫn còn đó thiếu một chữ loại, do đó ông “sáng sủa tạo” thêm một ký tự phụ âm. Đó đó là trường hợp phụ âm /ɲ/ mà cách ghi cũ là nh và tạm thay bằng n’ hoặc không thay đổi mà tương lai sẽ ghép dính hai chữ nh thành một chữ.

Tuy nhiên, do chưa nghiên cứu và phân tích thấu đáo về âm vị nên PGS Bùi Hiền mới chỉ nhìn một chiều mà quên xem xét chiều ngược lại: Một tổ hợp chữ loại ghi 2 âm vị không giống nhau, nên khuyến cáo của ông đã để lộ sai sót.

Này là trường hợp tổ hợp chữ chnh cũ (được thay bằng cn’) mà Nguyễn Bạt Tụy đã phát hiện từ hơn nửa thế kỷ trước và những sách ngữ pháp tiếng Việt hiện nay đều ghi nhận: Âm đầu chnh phát âm khác âm cuối chnh (âm cuối ch tương tự như k và âm cuối nh tương tự như ng).

Cuốn Ngữ pháp tiếng Việt của Trung tâm Khoa học Xã hội & Nhân văn Vương quốc, Nhà xuất bạn dạng Khoa học Xã hội, 2002 sở hữu ghi: “Thực sự, giữa những âm cuối ngnh, cũng như giữa những âm cuối cch sở hữu sự không giống nhau phần nào đó trong cách phát âm, do chịu tác động của âm giữa , tuy nhiên ng (nh) vẫn là một, chứ ko phải hai âm vị, và c (ch) cũng vậy”.

Xem thêm: suicidal là gì

Ngoài ra, lối phân chia chữ loại ko theo thông lệ quốc tế cũng như Việt Nam lúc sử dụng q thay thw thay ng (đảo chỗ so với lần công bố trước hết) đã khiến cho chữ viết trở nên lộn xộn, rối rắm, đi ngược Xu thế hội nhập.

Theo thói quen, người quốc tế sẽ đọc sai tiếng Việt và người Việt sẽ đọc sai ngoại ngữ nếu vận dụng khuyến cáo này. Chịu tác động tệ hại nhất sẽ là tên riêng của người Việt và địa danh Việt Nam.

Phần II về nguyên âm thì khá sơ sài và mắc nhiều sai sót về kỹ năng lúc tác giả xếp lẫn lộn cả nguyên âm đôi và bán nguyên âm vào cùng một mục nguyên âm ngắn: “thua” và “thuở” xếp cùng “tuy”, “quy” trong mục “u ngắn”, còn “cưa”, “thưa”, “nhựa”, “cưới” xếp cùng “ứ ừ” trong mục “ư ngắn”.

Tác giả kê ra một bảng khối hệ thống nguyên âm tiếng Việt sở hữu 16 âm vị (đồng thời cùng lúc là nguyên âm) nhưng một vài ví dụ về một âm vị lại ko đúng, ví dụ như dòng 1 âm vị a, nhưng sở hữu ví dụ “anh” là ko đúng; hai âm vị i (số 8) và y (số 16) dựa trên ví dụ đi kèm theo (mi, ti, ty, ly) thì chỉ là một âm vị được ghi bằng hai chữ loại không giống nhau.

Đoạn dưới tác giả lại xác minh rằng “trong khối hệ thống nguyên âm tiếng thủ đô hà nội trên thực tiễn đang tồn tại sở hữu 18 nguyên âm và hợp thành 9 đôi nguyên âm đối lập “dài, mạnh >

Vấn đáp









Về Viettingame.com

Viettingame.com - Chuyên trang web tổng hợp những thông tin hữu ích trên internet như thông tin về game, tin tổng hợp
Xem tất cả các bài viết của Viettingame.com →

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.