Hỏi đáp

âm đệm trong tiếng việt là gì – viettingame

Ta sở hữu bảng tóm kết những nguyên âm như sau5. Thanh điệuCó thể tóm kết trong bảng sau trên đây* PHẦN THỰC TẬP 1. Tập đọc những nguyên âm đơn hàng trước, hàng giữa, hàng sau3. Tập phân biệt phụ âm đầu5. Ôn lại những mẫu luyện thanh đã học. * CÁC CÂU HỎI ÔN TẬP 1. Đặc tính của ngôn từ Việt Nam là gì4. Nguyên âm là gì Sở hữu những loại nào Liệt kê ra 5. Phụ âm là gì Sở hữu những loại nào Liệt kê ra8. Thanh điệu sở hữu mấy loại Vẽ bảng tóm kết những thanh điệu .BÀI VII XỬ LÝ NGÔN NGỮ VIỆT NAM TRONG CA HÁTI. XỬ LÝ PHỤ ÂM ĐẦU : 1.II. XỬ LÝ CÁC LOẠI VẦN1. Vần mở : Sở hữu 2 loại nhỏ: mở đơn và mở phức. a.BẢNG TÓM KẾT CÁC VẦN BUỘC PHẢI ĐÓNG SỚMIII. XỬ LÝ THANH ĐIỆU : 1.
4. Vần lại gồm 3 yếu đuối tố khác: âm đệm + âm chính + âm cuối

a. Âm đệm:

Được ghi bằng bán âm u hoặc o. Trên đây là âm làm tròn môi trước lúc đọc âm chính, làm cho âm tiết sở hữu âm sắc trầm tối (gọi là bán âm, vì như thế mặt chữ thì tương tự như nguyên âm, nhưng tác dụng lại không như nguyên âm).

Đang xem: âm đệm trong tiếng việt là gì

– Chính tả ghi bằng u trước những nguyên âm vừa hoặc hẹp (uê, uơ, uya).

– Chính tả ghi bằng o trước những nguyên âm bao la (oa, oe) trừ lúc trước nó là phụ âm q thì lại ghi bằng u (qua, que = koa, koe).

– Vì thế âm đệm là âm tròn môi, nên nó ko đi trước những nguyên âm tròn môi o, ô, u nữa.

– Lúc phát âm, ko được ngừng lâu ở âm đệm, mà phải chuyển qua âm chính ngay.

b. Âm chính: Vị trí âm chính do những nguyên âm đảm nhiệm

– Nguyên âm: là những âm tự nó phát ra tiếng động mà ko cần nhờ tới một âm nào khác: làn tương đối từ phổi ra qua thanh đới mở-đóng tạo cao độ của tiếng động, còn hình thể những khoang họng và khoang miệng không giống nhau, do hoạt động và sinh hoạt của lưỡi và hàm dưới, sẽ tạo ra những nguyên âm không giống nhau (hình 11).

– Phân loại: sở hữu hai loại nguyên âm đó là nguyên âm đơn (a, ă, â, o, ô, ơ, u, ư, e, ê, i/y) và nguyên âm phức (ia (iê), ưa (ươ), ua (uô)).

* Dựa trên vị trí của lưỡi, người ta còn phân ra:

+ Nguyên âm hàng trước (lưỡi tìm thấy trước, âm sắc sáng sủa, bổng, môi bẹt): e, ê, i/y, iê (ia).

+ Nguyên âm hàng giữa (lưỡi nằm tại giữa, âm sắc trung hoà, môi ko bẹt, ko tròn): a (ă), ơ (â), ư, ươ (ua).

+ Nguyên âm hàng sau (lưỡi rụt về sau, âm sắc tối, trầm, môi tròn): o, ô, u, uô (ua).

* Dựa trên độ mở của miệng, ta sở hữu 4 loại:

+ Nguyên âm bao la: e, a, o (âm lượng to)

+ Nguyên âm vừa: ê, ơ, ô (âm lượng vừa)

+ Nguyên âm hẹp: i, ư, u (âm lượng nhỏ)

+ Nguyên âm hẹp mở qua vừa: iê, ươ, uô (âm lượng nhỏ và to dần tới vừa)

Ghi chú:

– ă là âm ngắn của a

– â là âm ngắn của ơ

– o và ô đôi lúc sở hữu dạng âm dài là: oo, ôô (xoong, bôông) ia, ua, ưa là âm phức không tồn tại âm cuối (Td: chia, chua, chưa )

Ta sở hữu bảng tóm kết những nguyên âm như sau:

*

– Âm chính cùng với thanh điệu là hai yếu đuối tố tối thiểu phải luôn luôn luôn luôn xuất hiện trong âm tiết, nếu ko sẽ không tồn tại âm tiết: ả, ổ, ố…

c. Âm cuối:

Vị trí âm cuối do những bán âm cuối và phụ âm cuối đảm nhiệm.

* Bán âm cuối sở hữu 2 loại:

– Bán âm cuối bẹt miệng (lưỡi tìm thấy trước) được ghi bằng i hoặc y:

+ Được ghi bằng y sau những nguyên âm ngắn ă, â: ăy, âu (hãy lấy: đáng lẽ ra chính tả phải ghi “hẵy” mới đúng ngữ âm).

+ Được ghi bằng i sau toàn bộ những nguyên âm còn sót lại mà ko bẹt miệng (tức là bán âm i ko đi sau những nguyên âm hàng trước, bẹt miệâng): ai ơi, ưi, ươi (ai # ăy) oi, ôi, ui, uôi.

– Bán âm cuối tròn môi (lưỡi rụt vào trong) được ghi bằng u hoặc o:

+ Ko đi sau những nguyên âm hàng sau (tròn môi)

+ Được ghi bằng u sau những âm ngắn: âu, ău (trâu, tàu: đáng lẽ chính tả phải ghi “tằu” mới đúng ngữ âm)

+ Được ghi bằng u sau những âm vừa và âm hẹp: du, ưu, ươu, êu, iu, iêu (yêu)

+ Được ghi bằng o sau những âm bao la a, e = ao, eo (ao # ău)

Lưu ý: lúc bắt gặp ay thì phải phân tích là ăy, lúc bắt gặp au thì phải phân tích là ău

* Phụ âm cuối gồm 8 âm chia làm 4 cặp như sau:

– Phụ âm môi: m – p (đóng tiếng bằng 2 môi): làm trẻ trung, rập rạp…

– Phụ âm đầu lưỡi: n – t (đóng lưỡi lên chân răng): ban hát, sền sệt…

– Phụ âm mặt lưỡi: nh – ch (đóng mặt lưỡi lên vòm miệng): chênh chếch, rách rưới, rình

Lưu ý: nh – ch chỉ đi sau những nguyên âm hàng trước e – ê – i: enh ech, ênh êch, inh ich. Do đó, lúc chính tả ghi anh, ach, ta phải phân tích là enh ech mới đúng.

– Phụ âm cuống lưỡi: ng – c (đóng cuống lưỡi lên vòm mềm): vang, dốc, vằng vặc…

Lưu ý: lúc ng – c đi sau những nguyên âm hàng sau o – ô – u, thì ko phải chỉ đóng cuống lưỡi, mà còn phải đóng trong cả 2 môi nữa (ta phải ộc tiếng làm cho 2 má tương đối phù lên để tạo khoảng vang trong miệng).

Ghi chú:

– Những phụ âm cuối p, t, ch, c chỉ đi với thanh điệu sắc hoặc nặng trĩu, làm cho vần phải đọc dứt sớm hơn những vần đóng cùng loại, cổ thi gọi những vần này là vần chết (tử vận).

– Lúc vần sở hữu những âm cuối, thì âm chính rất nhiều bị tác động – nó làm cho độ mở của miệng suy giảm, ngắn lại.

– Những vần sở hữu âm cuối gọi là VẦN ĐÓNG, những vần không tồn tại âm cuối gọi là VẦN MỞ.

5. Thanh điệu:

Gồm sở hữu sáu thanh: (1) ngang, (2) huyền, (3) trượt, (4) hỏi, (5) sắc, (6) nặng trĩu; được ký hiệu phiên âm bằng số 1 – 6 theo thứ tự trên.

a. Thanh điệu là yếu đuối tố thay đổi cao độ của âm tiết. Nó tác động lên toàn bộ âm tiết, nhưng lúc viết nó được ghi trên hoặc dưới âm đó là nguyên âm đơn. Gặp gỡ nguyên âm phức ko kèm theo âm cuối thì nó được ghi trên yếu đuối tố đầu của âm phức (thí dụ: Chúa, chìa, chừa). Nếu nguyên âm phức sở hữu kèm theo phụ âm cuối thì thường ghi thanh điệu trên yếu đuối tố thứ 2 của âm phức đó.

Thí dụ: vướng, tiếng, chuồng.

b. Phân loại dựa tên âm vực: sở hữu 2 loại cao và thấp

– Âm vực cao: thanh ngang, thanh trượt, thanh sắc

– Âm vực thấp: thanh huyền, thanh hỏi, thanh nặng trĩu

c. Phân loại dựa trên âm điệu: sở hữu 2 loại bằng và trắc

– Âm điệu bằng: thang ngang, thanh huyền

– Âm điệu trắc: (ko bằng vận)

+ Sở hữu đối hướng (gãy): thanh trượt, thanh hỏi

+ Ko đối hướng: thanh sắc, thanh nặng trĩu

Mà thậm chí tóm kết trong bảng sau trên đây:

*

Ghi chú: Những chữ để trong ngoặc đơn là tiếng Hán mà thân phụ ông ta đã sử dụng trong thi văn cổ. Riêng “khứ” khắc với “nhập” tại phần thanh nhập âm điệu bị rút ngắn thêm thanh khứ.

Thí dụ: “má, “hán” (khữ) đọc dài ra hơn nữa là “mát” (nhập) (thanh nhập đi với những âm cuối p, t, ch, c).

* PHẦN THỰC TẬP

1. Tập đọc những nguyên âm đơn hàng trước, hàng giữa, hàng sau

– Phối hợp những phụ âm với những nguyên âm trên.

2. Tập đọc những âm cuối:

– Mai, măy, mao, mău, mam, máp, man, mát, mang mác…

– Tai, tăy, tao, tam, tan, tang…

– Mái, mắy, máo, mắu, mám, máp, mán, máng, mác. (Thay bằng những phụ âm đầu khác).

3. Tập phân biệt phụ âm đầu: xa # sa, la # na, tra # thân phụ (thay những nguyên âm khác).

4. Tập phân tích ngữ âm toàn bộ những chữ trong bài “Khúc Nhạc Cảm Tạ” và tập đọc cho đúng chuẩn cấu âm của từng chữ, nhất là những phụ âm đầu và âm cuối: “Tình Chúa cao vời, ôi tình Chúa tuyệt vời, Người đã yêu tôi, muôn đời đã thương tôi, thương tôi từ thuở đời đời. Người đã cho tôi tiếng nói tuyệt vời, tiếng động chơi vơi ru hồn phơi phới, tiếng nói yêu thương, bay khắp muôn phương, vang lên khúc nhạc cảm tạ ngàn đời” (56 âm tiết).

Phân tích theo mẫu sau trên đây:

Bảng phân tích ngữ âm và xử lý ngôn từ bài “Khúc Nhạc Cảm Tạ” (xem giấy đính kèm)

– Lúc đầu chỉ phân tích tới mục “âm cuối”, còn “loại vần”, và “xử lý rõ ràng” sẽ điền vào, sau lúc đã học bài xử lý ngôn từ.

– Xử lý rõ ràng là xét vần đó hát thế nào, mở đóng ra sao, đóng ở dấu nào rõ ràng trong từng bài hát.

5. Ôn lại những mẫu luyện thanh đã học.

* CÁC CÂU HỎI ÔN TẬP

1. Đặc tính của ngôn từ Việt Nam là gì?

2. Cho thấy thêm âm tiết tiếng Việt gồm những yếu đuối tố nào Yếu ớt tố nào luôn luôn luôn luôn xuất hiện trong âm tiết?

3. Loại âm nào giữ vị trí âm đầu? Âm chính? Âm đêm? Âm cuối?

4. Nguyên âm là gì? Sở hữu những loại nào? Liệt kê ra

5. Phụ âm là gì? Sở hữu những loại nào? Liệt kê ra

6. Tại vì sao gọi là bán âm? Bán âm giữ những vị trí nào trong âm tiết?

7. Phụ âm cuối là những âm nào? Cấu âm ra sao?

8. Thanh điệu sở hữu mấy loại? Vẽ bảng tóm kết những thanh điệu .

———————————————————

. Một trong những sách về Ngữ âm VN gọi là nguyên âm hàng sau ko tròn môi, so với những nguyên âm hàng sau tròn môi o-ô-u-uô. Ở trên đây Cửa Hàng chúng tôi theo Ông Nguyễn Bạt Tụy, vì như thế thấy tiện lợi cho ngườiời học thanh nhạc. (Xem Nguyễn bạt Tụy,Từ ngữ học VN, Chữ và Vần Việt khoa học,SG 1958, tr.50)

BÀI VII

XỬ LÝ NGÔN NGỮ VIỆT NAM TRONG CA HÁT

Một bài hát gồm sở hữu Nhạc và Lời, trong đó lời ca là yếu đuối tố nền tảng để xây dựng âm nhạc. Lời lý thuyết cho nhạc, để nhạc chắp cánh cho Lời. Vì thế thế, lúc ca hát ko rõ lời, là vô tình đánh mất yếu đuối tố nền tảng, sở hữu thời gian làm việc mô tả, trình diễn cụ thể, rõ ràng tình ý, nội dung của bài hát, yếu đuối tố âm nhạc còn sót lại rất một mình, sẽ không còn diễn tả được rất đầy đủ nội dung bài hát, sở hữu lúc còn làm cho nó tệ hơn. Cho nên, hát rõ lời thuộc về thực chất của tiếng hát, nghĩa là đã hát thì cần phải rõ lời, nếu ko thì nó cũng tương tự nhạc ko lời mà thôi.

Phụ vương ông ta trong tiếng hát dân ca hoặc gia truyền, rất chú trọng tới việc hát rõ lời. “Thuật ngữ “tròn vành rõ chữ” là cách nói bao hàm của thân phụ ông ta về yêu cầu và quan niệm so với thẩm mỹ và nghệ thuật ca hát, và về kỹ thuật, phương pháp ca hát gia truyền dân tộc. Tiếng hát “tròn vành” là tiếng động nghe Gọn gàng, đầy đặn, trau chuốt sáng sủa sủa ; “rõ chữ” là lời ca nghe rõ rệt, ko phải đoán nghĩ mới hiểu, ko thể hiểu lầm ra ý khác. “Tròn vành rõ chữ” vì như thế vậy là việc phối kết hợp hài hoà giữa thẩm mỹ và nghệ thuật âm nhạc và tiếng nói dân tộc, là việc nâng cao, làm trẻ trung, khai thác, phát huy tới cao độ tính tượng hình, tượng thanh và mọi Điểm sáng ngữ âm dân tộc bằng thẩm mỹ và nghệ thuật tiếng động của giọng hát.”

Như vậy, tiếng hát nào thì cũng phải đảm bảo an toàn được tính thông đạt, tính dân tộc và tính thẩm mỹ và nghệ thuật. Sự thiếu rõ lời làm mất cả 3 tính. Nguyên nhân thiếu rõ lời mà thậm chí do:

1. Phát âm, cấu âm chưa đúng chuẩn, lời ca nghe loáng thoáng chữ được chữ mất.

2. Cấu âm theo kiểu ca kịch Tây phương, tiếng hát nghe “ồm ồm, ngọng nghịu vì như thế bắt chước quốc tế một cách thiếu thông minh, nếu ko nói là nô lệ”

3. Lối viết những bè vào chống chất lên nhau mà hát lời ca không giống nhau, âm vận và ý nghĩa không giống nhau, nên vô hiệu hoá nhau.

Ở trên đây chúng ta tìm cách khắc phục hai nguyên nhân đầu, bằng phương pháp tìm hiểu xem phải xử lý (1) phụ âm đầu, (2) những loại vần và (3) những thanh điệu thế nào làm cho tiếng hát xinh xắn, vang khoẻ mà vẫn rõ lời.

I. XỬ LÝ PHỤ ÂM ĐẦU:

1. Nói tóm gọn, cách phát âm những phụ âm đầu trong ca hát tương tự như trong tiếng nói hằng ngày. Chỉ việc cấu âm cho đúng tiêu điểm như: môi bật môi, răng đụng môi, lưỡi đánh lên răng, chân răng, hàm ếch… thì âm đầu nối kết với vần sẽ rõ rệt. “Bật môi, đánh lưỡi” một cách linh hoạt và nhẹ nhàng, này là tuyệt kỹ của những phụ âm. Cần tránh “lối hát gằn, xiết, rung, bật mạnh phụ âm đầu…, nói tóm gọn ko tự nhiên, vì như thế ko thích ứng với tiếng Việt”

2. Đặc biệt quan trọng cần uốn nắn sửa chữa thay thế một trong những cách cấu âm ko đúng của một trong những địa phương so với một trong những phụ âm đầu như:

– s đọc thành x

– tr đọc thành ch

– l đọc thành n

– r đọc thành z hoặc g

II. XỬ LÝ CÁC LOẠI VẦN:

Như trên đó nói, người ta phân biệt hai loại vần chính, này là vần đóng và vần mở. VẦN ĐÓNG tận bằng những âm cuối gồm bán âm i/y và u/o và những phụ âm cuối m – p, n – t, nh – ch, ng – c. Còn VẦN MỞ thì tận bằng những nguyên âm đơn hoặc nguyên âm phức ia, ưa, ua.

Xem thêm: +84 Là Gì – Cùng 84 Là Gì

1. Vần mở:

Sở hữu 2 loại nhỏ: mở đơn và mở phức.

a. Vần mở bằng nguyên âm đơn (gọi tắt là mở đơn): Những âm tiết không tồn tại âm cuối, mà chỉ tận bằng nguyên âm: e, ê, i/y, a ơ, ư, o, ô, u. Khẩu hình lúc hát thường xuyên phải mở bao la hơn lúc nói. Sau trên đây là khẩu hình những nguyên âm đơn lúc luyện thanh:

* Những nguyên âm hàng giữa:

+ A: Được xem như nguyên âm mẹ, khẩu hình mở bao la vừa chiều cao vừa chiều ngang, cằm hạ xuống, mép tương đối bành ra, tạo thành hình dáng bên phía ngoài tương đối tròn hơn là bẹt. Răng dưới được môi che khuất, còn răng cửa phía trên mà thậm chí lòi ra rất nhiều tuỳ người. Mặt lưỡi bằng, đầu lưỡi tiếp giáp nhẹ với răng dưới. Lúc đọc chữ A nét mặt vui như muốn cười cợt (như tiếng reo vui A !, lúc con tháy mẹ đi chợ về). Tập mở bao la cả khẩu hình phía trong bằng phương pháp nâng hàm ếch mềm và hạ cuống lưỡi: tiếng vang tốt lúc làn tương đối phóng lên giữa vòm miệng.

+ Ơ: Là nguyên âm cùng hàng với A, nhưng khẩu hình hẹp hơn bằng phương pháp nâng cằm lên.

+ Ư: Cũng là nguyên âm cùng hàng với A, nhưng khẩu hình hẹp hơn Ơ ; cằm nâng lên sắp sát với hàm trên, nhưng răng ko đụng nhau.

* Những nguyên âm hàng trước:

+ E: Khẩu hình ko bao la bằng A, nhưng bẹt ra 2 mép, răng trên tương đối lòi ra, lưỡi tương đối tìm thấy phía trước, mặt lưỡi tương đối nhô lên.

+ Ê: Khẩu hình hẹp hơn E, cằm dưới tương đối tìm thấy, lưỡi nâng lên hơn một chút.

+ I/Y: Khẩu hình hẹp nhất trong hàng, 2 mép tương đối giành ra như lúc cười cợt, răng lòi ra đôi chút, lưỡi nâng lên phía trước sắp vòm miệng nhưng vẫn không đụng vào, răng sát nhau mà ko chạm nhau.

* Những nguyên âm hàng sau:

+ O: Khẩu hình khá tròn, tuy rằng không bao la bằng A, phần giữa của môi tương đối nhô ra trước. Lưỡi rụt vào phía sau, mặt lưỡi cong lên sắp che lấp lưỡi gà.

+ Ô: Môi nhô ra và chúm lại làm cho khẩu hình phía ngoài thu nhỏ hơn O. Nhưng khẩu hình phía trong mở dọc xuống nhờ hạ lưỡi và nâng hàm ếch mềm.

+ U: Môi chúm lại, nhô ra như lúc ta muốn huýt sáo: Khẩu hình thu nhỏ nhất so với O.

Lưu ý:

– Vị trí cùng minh của e – ê – i ở phía trước, vị trí cùng minh của o – ô – u ở phía sau trong miệng, còn vị trí cùng minh của a – ơ – ư ở phía giữa miệng. Lúc muốn cho tiếng động phóng ra phía trước, người ta thường mượn âm sắc của những âm hàng trước để hát những âm hàng giữa và hàng sau (xem lại mẫu luyện thanh 10 và 11: mượn vị trí của I để hát A – Ô rồi trở lại Ê).

– Lúc ngân dài ở nguyên âm đơn, phải không thay đổi khẩu hình cho tới hết dấu nhạc mới thôi. Nếu ko, sẽ làm cho âm sắc tối lại và dễ làm xuống giọng.

b. Vần mở bằng nguyên âm phức (gọi tắt là mở phức): ia (ya), ưa, ua.

Khẩu hình ban sơ mở theo những nguyên âm hẹp của mỗi hàng (i – ư – u), mà thậm chí kéo dãn trên những yếu đuối tố đầu này lúc cần, rồi mở bao la hơn lịch sự những âm vừa và tạm dừng ở âm Ơ, chứ ko mở bao la lịch sự tới âm A như chính tả ghi:

– CHIA mà thậm chí ngân CHIIIÊƠ

– CHƯA mà thậm chí ngân CHƯƯƯƠ

– CHUA mà thậm chí ngân CHUUUÔƠ

Thí dụ 1:

*

Lưu ý:

– Lúc mở đơn cũng như lúc mở phức mà sở hữu âm đệm, thì luôn luôn luôn luôn lướt mau từ khẩu hình trụ môi “U” rồi lịch sự nguyên âm chính ngay, chứ ko tạm dừng trên âm đệm được. Trên đây là phương pháp để phân biệt âm đệm với yếu đuối tố đầu của âm phức:

– Những vần mở đơn gồm sở hữu:

OA (toa, qua)

OE (toe, que)

ƯƠ (thuở, quơ)

UÊ (tuế)

UY (tuy)

Vần mở phức: UYA (khuya)

2. Vần đóng:

Sở hữu 2 loại tương ứng với 2 cách đóng: đóng bằng bán âm và đóng bằng phụ âm.

a. Vần đóng bằng bán âm I/Y và U/O:

Chỉ khép bớt khẩu hình lại, chứ ko đóng hẳn, làn tương đối vẫn nối tiếp rời khỏi theo đường miệng, còn gọi là “thu đuôi” chữ. Sở hữu 2 cách thu đuôi:

– Thu đuôi bằng phương pháp nâng lưỡi, bẹt miệng nhờ bán âm I/Y

– Thu đuôi bằng phương pháp rụt lưỡi, tròn môi nhờ bán âm U/O

Thí dụ 2: Cao vời, phơi phới, yêu tôi đời đời, chơi vơi (trong bài “Khúc Nhạc Cảm Tạ”) ; người giàu đói nghèo, kẻ đói no giàu (trong bài “Ôi Thần Linh Chúa”)…

b. Vần đóng bằng phụ âm cuối M – P, N – T, NH – CH, NG – C:

Những phụ âm cuối này làm cho làn tương đối lúc phát ra tới cuối chữ thì bị cản lại, bị đóng lại ở môi hoặc lưỡi, khiến cho làn tương đối, nếu muốn ngân tiếp thì phải đi qua đường mũi.

– Đóng bằng 2 môi nhờ những phụ âm M – P: nâng cằm nhẹ nhàng cho 2 môi đụng vào nhau. Hai phụ âm này mà thậm chí đi sau toàn bộ mọi nguyên âm, trừ Ư.

– Đóng bằng đầu lưỡi đưa lên chân răng trên, đồng thời cùng lúc nâng cằm nhẹ nhàng, nhờ những phụ âm N – T. Lưu ý phụ âm đầu “T” cấu âm khác với phụ âm cuối “T”. Hai phụ âm này mà thậm chí đi sau mọi nguyên âm.

– Đóng bằng mặt lưỡi đưa lên vòm miệng, nhờ những phụ âm NH – CH, cằm nâng lên nhẹ nhàng, bẹt miệng ko khép răng. Hai phụ âm này chỉ đi sau 4 nguyên âm hàng trước E – Ê – I – YÊ: enh ech, ênh êch, inh ich, uyênh uyêch (Thí dụ: vanh vách, đènh đẹch, vênh vếch, thình thịch, huỳnh huỵch, huyênh, khuyếch…). Riêng vần ENH ECH, chính tả ghi lầm là ANH ACH. Lúc phân tích ngữ âm cũng như lúc phát âm, bắt gặp A trong “anh ach” phải đọc như E.

– Đóng bằng cuống lưỡi đưa lên vòm mềm (hàm ếch mềm), nhờ những phụ âm NG – C, (tương đối nâng cằm dưới mà ko đóng môi, ko khép răng, khẩu hình bên phía ngoài vẫn mở) lúc NG – C đi sau những âm hàng giữa (a-ă-ơ-â-ư), những âm phức (iê, ươ, uô), những âm dài (oo, ôô) và âm hàng trước bao la (e).

– Đóng bằng cuống lưỡi và hai môi nhờ NG – C lúc chúng đi sau những âm hàng sau o – ô – u: ong oc, ông óc, ung uc… Cần phải ộc tiếng để tạo khoảng trống trong miệng bằng phương pháp tương đối phồng hai má.

Thí dụ: ròng rọc, phong phóc, xồng xộc, hùng hục…

c. Những nguyên tắc xử lý những vần đóng:

– Nói chúng, toàn bộ những vần đóng bằng bán âm hay phụ âm, đều mà thậm chí thu đuôi hoặc đóng sớm lúc không nhất thiết phải ngân vang, hoặc lúc hát những bài dân ca hay bài theo phong thái dân ca.

– Tuy nhiên, sở hữu một trong những vần đóng buộc phải đóng sớm mới rõ lời, thích ứng với yên cầu của ngữ âm, dù hát ở cao độ hay cường độ nào thì cũng vậy. Này là:

1. Những vần sở hữu âm đó là âm ngắn (ă, â): ăy, ây, ău, âu, âm âp, ăm ăp, ăn ăt, ân ât, ăng, ăc, âng âc.

2. Những vần sở hữu âm đó là âm hẹp (i, ư, u): iu, ưi, ưu, ui, im – ip, um – up, in – it, ưn – ưt, un – ut, ưng – ưc, ung – uc.

3. Những vần sở hữu âm đó là âm hàng trước (e – ê – i – yê) đi với NH – CH: enh ech, ênh êch, inh ich, uynh uych, uyênh uyêch, (lúc bắt gặp anh ách là phải đọc như enh ech: đóng sớm).

4. Những vần sở hữu âm đó là âm hàng sau (o – ô – ư) đi với NG – C: ong oc, ông ôc, ung uc: đóng sớm bằng phương thức ộc tiếng.

– Những vần đóng còn sót lại thì mà thậm chí đóng từ từ, nhất là lúc cần vang tiếng (dấu nhạc ở âm khu cao cần cường độ to).

Đóng từ từ là khẩu hình từ độ mở nguyên thuỷ phải từ từ thu đuôi hoặc đóng tiếng bằng phương pháp khép môi, nâng đầu lưỡi, nâng mặt lưỡi hoặc nâng cuống lưỡi từ từ theo thời hạn cho phép. Ko đứng khựng lại, ko dồn từng nấc, mà phải đóng liên tục cho tới lúc vần được đóng hẳn ở cuối chỗ phải ngân. Trong phần xử lý rõ ràng, ca viên phải định được mình phải đóng hẳn ở dấu nhạc nào, ở phần phách nào. Trên đây là một kỹ thuật đóng khá khó, cần phải tập luyện nhiều mới nhuyễn và quyến rũ được.

Thí dụ 3:

– Êm dịu khôn xiết (bài Ôi Thần Linh Chúa)

– Đàn hát (réo rắt tiếng hát)… Tới xem (nơi hàng Bê-lem)

– Trông về hang đá Bê-lem… Người đem ân phúc

– Mẹ toả mùi thơm ngát (bài Mẹ triển dương của Vinh Hạnh)

– Thánh thánh thánh ! – Bóng trượt trăng chênh…

– Đêm ướp lạnh lẽo… Muôn dân ca tụng… Hoàn vũ khâm sùng…

BẢNG TÓM KẾT CÁC VẦN BUỘC PHẢI ĐÓNG SỚM

*

d. Mấy điểm cần lưu ý:

– Những âm cuối rất nhiều đều tác động lên độ mở của những âm chính đi trước nó, bằng phương pháp rút ngắn hoặc thu nhỏ lại.

– Những phụ âm tắc P – T – CH – C tạo thành những vần trắc chỉ đi với dấu nặng trĩu và dấu sắc: tấp nập, sát phạt, khúc nhạc, huých, hịch. Người soạn nhạc nên tránh những vần tắc, nhất là vần sở hữu dấu sắc với âm đó là những âm ngắn (ă, â), âm hẹp (i, u, ư)… và lại phải ngân ở âm vực cao, cần cường độ mạnh như:

*

– Trong lối hát gia truyền của dân tộc, thân phụ ông chúng ta thường sử dụng những âm i, ư, ơ để ngân nga sau lúc đã đọc dứt những vần, kể cả vần mở cũng vậy, hoặc i hi, ư hư, ơ hơ, sở hữu lúc sử dụng cả âm a để mở vần.

* Trong dân ca:

+ Một đàn tang tình con nhện (ơ) ấy mấy giăng tơ. (Trống cơm trắng).

+ Voi giấy ơi a voi giấy (ơ) tít mù nó mới lại vòng xoáy (ơ)… (Đèn cù).

+ Chung quanh bên vàng mây vàng (ư)… (Trống quân).

+ Nhất quế nhị lan nhất (ư) xinh (i i), nhất xinh nhất lịch (i i I)… (Bài nhất quế nhị lan, Quan họ Bắc Ninh).

* Trong Chèo thường ngân bằng âm i, trong Tuồng ngân bằng ư hư…

* Trong Cổ giáo nhạc Công giáo cũng sử dụng âm i để ngân nga:

+ Mấy lời vạn phục (i) mấy ngành (a) mấy ngành Mân côi (i i i i) (Tiến hoa mùa thương).

+ Tôi là Tô (i) mà. Tô (i) ma… ở trong là trong xác thịt (i i i i) tựa loài (a la) loài tính (a la) thiêng. (Thánh Tô-ma).

Trên đây hướng dẫn chứng vài nét thô sơ của lối hát gia truyền. Người ca hát chuyên nghiệp còn cần đi sâu nghiên cứu và phân tích những lối hát không giống nhau của tổ tiên để vận dụng vào thanh nhạc Việt Nam.

III. XỬ LÝ THANH ĐIỆU:

1. Trong phân tích ngữ âm, người ta chỉ phân biệt âm vực CAO – THẤP. Tuy nhiên trong tiếng nói và tiếng hát, thì tối thiểu phải phân biệt 3 mức độ cao thấp tương ứng với:

– Sắc, trượt (âm vực cao)

– Ngang (âm vực trung)

– Huyền, nặng trĩu, hỏi (âm vực thấp)

2. Và những thanh gãy Té, Hỏi đều phải sử dụng từ 2 dấu nhạc trở lên trên sở hữu cao độ không giống nhau thì hát lên nghe mới rõ lời rõ ý. Do đó, trong thanh nhạc gọi những thanh gãy là thanh kép. Những hư từ “sẽ, đã, hãy, của…” ko quan trọng cho ý chính của câu, mà thậm chí sử dụng ko kép, nhất là lúc nét nhạc đi thời gian nhanh ; còn những chữ quan trọng thì phải kép cẩn trọng.

Thí dụ:

*

3. Thanh Nặng trĩu, tuy rằng không phải là thanh gãy, nhưng là thanh tắc họng khác với thanh Huyền cũng thuộc âm vực thấp nhưng vẫn không tắc họng: Vì thế thế, muốn cho thanh Nặng trĩu rõ rệt phân biệt với thanh Huyền, thì cũng nên kép thanh Nặng trĩu. Nếu ko kép bằng 2 dấu nhạc sở hữu cao độ không giống nhau, thì ít nhất bằng 2 dấu cùng cao độ:

Thí dụ:

– Một đàn tang tình con sít (ấy mấy) lội, lội, lội sông (Trống cơm trắng)

– Thương con như gà mẹ, ủ ấp con dưới cánh (Tán tạng hồng ân)

– Khớp con ngựa ngựa ô… anh tra khớp bạc, lục lạc đồng đen…

– Chớ quên lời mẹ(e)

4. Sở hữu lúc, để sở hữu sự thuần nhất trong lối viết, chúng ta cũng mà thậm chí kép cả dấu sắc, huyền, ngang (Thí dụ: “Thương tôi từ thuở đời đời”). Đó thật ra là cách ngân nga ngắn, thường thấy, nhưng đừng quá cầu kỳ mà làm sai dấu giọng, như:

*

5. Trong giọng nói, giọng đọc của một người, thì cao độ tương đối giữa những thanh điệu thường giữ một vị trí nhất định từ trên đầu tới cuối, trừ lúc ta thay đổi sắc thái biểu cảm như sửng sốt, sửng sốt, lôi kéo, nhấn mạnh… thì giọng nói cao hơn ; hoặc lúc buồn rầu, đau khổ, thủ thỉ… thì giọng nói thấp hơn, nhưng lúc đó toàn bộ khối hệ thống cao độ thanh điệu cũng khá được nâng lên hạ xuống.

6. Trong giọng hát, toàn bộ khối hệ thống thanh điệu mà thậm chí nâng lên rất cao hoặc hạ xuống khá thấp: “Chúa sinh Thành lập và hoạt động, Chúa sinh Thành lập và hoạt động” (Hang Bê-lem), nhưng phải giữ tương quan ngăn cách giữa 3 âm vực CAO – TRUNG – THẤP trong từng cụm từ.

7.

Xem thêm: Mã Số Cvc Của Thẻ Mastercard Là Gì ? Ý Nghĩa Và Cách Sử Dụng Mã Số Cvv Đúng

Người Ca trưởng, lúc ý thức được vai trò của thanh điệu, mà thậm chí làm cho “Rõ lời trẻ trung tiếng” hơn bằng phương pháp:

a. Thêm những dấu nhạc phụ như dấu nhấn, dấu thêu thùa, để kép những thanh HỎI và NGÃ.

b. Hát rõ dấu NẶNG bằng phương pháp thêm dấu nhấn cùng cao độ.

Thí dụ a:

*

Thí dụ b:

*

Về Viettingame.com

Viettingame.com - Chuyên trang web tổng hợp những thông tin hữu ích trên internet như thông tin về game, tin tổng hợp
Xem tất cả các bài viết của Viettingame.com →

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.